ćwiczenia w pisaniu

Do przykładu wykorzystano arkusz: Egzamin maturalny z języka polskiego 2010 – zobacz arkusz na stronie CKE.

Temat 1. Na podstawie podanych fragmentów komedii Moliera „Świętoszek” scharakteryzuj głównego bohatera oraz omów postawy Orgona, Kleanta i Elmiry wobec tytułowej postaci.

Zobacz koniecznie:

Wariant krótszy – 27 zdań, około 300 wyrazów.Przykładowa praca

Wariant uwzględniający znajomość fragmentów w arkuszu.

W przedstawionych w arkuszu scenach „Świętoszka” Moliera przysłuchujemy się dwóm dialogom postaci. Dowiadujemy się z nich, jakiego typu człowiekiem jest główny bohater komedii, tytułowy Świętoszek, czyli Tartuffe. Próba jego charakterystyki oraz ocena postaw wobec niego pozostałych postaci będzie tematem moich rozważań. (3 zdania)

W pierwszym fragmencie Orgon prosi Kleanta, aby nie wypowiadał się źle o Tartuffie. Jest zafascynowany tym człowiekiem. Zauważył go modlącego się w kościele. Uwierzył w zbawienną moc jego skromności i u jego boku czuł niebiańską radość. Przez cały czas był  gotów do poświeceń dla dobra Tartuffa. Wiara w sposób życia tego skromnego mężczyzny przybliżały Orgona do Boga. (6 zdań)

Od samego początku dialogu Kleant określa Świętoszka mianem „przybłędy”. Można stąd wnosić, iż nie tylkonie lubi go, ale nim gardzi. Nie przekonuje go leżnie krzyżem w kościele jako świadectwo głębokiej wiary.Wyśmiewa się z Orgona i jego łatwowierność. Jego zdaniem Tartuff udaje gorliwie wierzącego, a tak naprawdę chce czerpać korzyści ze znajomości z Orgonem. (4 zdania)

W scenie szóstej Trartuffe flirtuje z żoną Orgona Elmirą i czuje się bardzo swobodnie. Kobieta od dawna podejrzewała Tartuffe’a o hipokryzję. Prowokuje go do szczerości, gdyż rozmowie przysłuchuje się siedzący pod stołem mąż. Przez cały czas jest wierną żoną. Okazuje się, iż Świętoszek to człowiek o dwóch twarzachLekceważy prawa boskie i przykazanie zakazujące pożądania żony bliźniegoManipuluje ludźmi, aby dać upustwłasnej przyjemności i pożądaniu. Jest wobec Elmiry lubieżny, dotyka jej ciała i  chce ją posiąść. Nie przejmuje się ewentualną reakcją Orgona. Ujawnia brak wdzięczności i jest próżny. Naśmiewa się z  Orgona i jego łatwowierności. (9 zdań)

W przedstawionych scenach Kleant i Elmira pragną uświadomić Orgonowi prawdę o Świętoszku. Okazuje się, iż jest towzór hipokryty, człowieka o dwóch twarzach. Gdyby nie podstęp Elmiry, Orgon nadal wierzyłby w czystość intencji i świętość przygarniętego „ascety”. Tarrtuffe i Orgon to negatywne przykłady zakłamanych ludzi. Pierwszy udaje świętego, aby zdobyć majątek i żonę Orgona, z kolei Orgon chce wykorzystać ascetyzm Tartuffe’a dla odkupienia swoich grzechów. (5 zdań)

Wariant dłuższy – 51 zdań, około 600 wyrazów

W przytoczonym w arkuszu fragmencie „Świętoszka” Moliera przyglądamy się dwóm scenom. W scenie 6. aktu pierwszego Orgon rozmawia z Kleantem o Tartuffie. Z kolei w scenie 5. aktu IV Orgon siedzi ukryty pod stołem, przysłuchując się flirtowi Tartuffe’a ze swoją żoną Elmirą. W obu scenach dowiadujemy się, jakiego typu człowiekiem jestgłówny bohater komedii Świętoszek, czyli Tartuffe. Próba jego charakterystyki oraz ocena postaw wobec niego pozostałych postaci będzie tematem moich rozważań. (5 zdań)

Zobacz koniecznie:

Fragment sceny szóstej pierwszego aktu przedstawia rozmowę, z której wyłaniają się dwa różne wizerunkigłównego bohatera. Pierwszy jest pozytywny i wynika z opinii Orgona o Tartuffe. Prosi on Kleanta, aby nie wypowiadał się źle o człowieku, którego nie zna. Najwyraźniej jest dumny ze znajomości z nim, podkreśla, iż Tartuffe ma bardzo dobry wpływ na niego, przez co staje się dobrym człowiekiemJest zafascynowany człowiekiem, którego przyjął pod swój dach. Przedstawiając historię poznania go, szczególną uwagę zwraca na bogobojność Tartuffe’a. Będąc w kościele, zauważył go modlącego się. Czynił to z takim oddaniem i wiarą, że Orgon uwierzył w zbawienną moc jego skromności i u jego boku czuł niebiańską radość. Daje do zrozumienia Kleantowi, jak bardzo jest gotów do poświeceń dla dobra Tartuffa. Wiara w sposób życia tego skromnego człowieka przybliżały Orgona do Boga i stały się niejako gwarancją odkupienia za grzechy. Jawi się on zatem jakostronnik religijności zbliżonej do średniowiecznego ascetyzmu. (11 zdań)

Kleant ma inne zdanie na temat Tartuffe’a. Jest osobą trzeźwo myślącą i posiadającą zdrowy rozsądek. Od samego początku dialogu mianem przybłędy określa tego, kogo gospodarz domu nazywa osoba świętą. Można stąd wnosić, iż nie tylko nie lubi Tartuffe’a, ale nim gardzi, ponieważ odczytuje jego dwulicowe zachowanie. Nieprzekonuje go świętość leżącego krzyżem w kościele, ale człowieka skromnego żyjącego według przykazań.Wyśmiewa się z Orgona i krytykuje jego łatwowierność. Nie rozumie, w jaki sposób zupełnie obca osobamogła mieć tak ogromny wpływ na niego? W jego opinii Tartuff udaje gorliwie wierzącego, a tak naprawdę chce czerpać korzyści ze znajomości z Orgonem. Na samą myśl o tym „przybłędzie” złości się i denerwuje, ponieważ widzi, jak duże przywileje ma w domu Orgona. (9 zdań)

W scenie szóstej poznajemy relacje pomiędzy Elmirą i Trartuffe’m. Mężczyzna flirtuje z żoną Orgona i czuje się dość swobodnie. Nie zdaje sobie sprawy z faktu, iż jego dobroczyńca siedzi ukryty pod stołem, przysłuchując się rozmowie obecnych. Elmira od dawna podejrzewała Tartuffe’a o hipokryzję, dlatego specjalnie tak kieruje rozmową, aby prawda wyszła na jaw. Chce się przekonać, czy Tartuffe to rzeczywiście wzór wszelkich cnótpobożność i skromność. Podejmuje z nim grę i prowokuje do umizgów, ale przez cały czas jest wierną żoną. Z toku rozmowy bohaterów wypływa cała prawda o Tartuffie. Jest to człowiek o dwóch twarzach. Przede wszystkim lekceważy prawa boskie i przykazanie zakazujące pożądania żony bliźniego. Tak manipuluje ludźmi i prawami, aby dać upust własnej przyjemności. Jest wobec Elmiry bardzo lubieżny, dotyka ją i niemal chce ją posiąść. Nie przejmuje się reakcją Orgona na ewentualne przyłapanie ich w romantycznych uściskach. Jest niewdzięcznikiem i hipokrytą udającym przed Orgonem maskującym prawdziwe oblicze przed światem. Nie szczędzi też gospodarzowi cierpkich słów, ponieważ najważniejsze są dla niego własne przyjemności. W ten sposób zagłusza wyrzuty sumienia i sugestie Elmiry. Zachowaniu i słowom Tartuffe’a skrzętnie przysłuchuje się Orgon siedzący pod stołem. Ze stronnika i zwolennika zmienia się we wroga Tartuffe’a. (17 zdań)

Na zakończenie podsumuję moje rozważania. W przedstawionych scenach widzimy cztery postacie. Kleant i Elmira pragną uświadomić Orgonowi, jakim naprawdę człowiekiem jest Tartuffe. To wzór hipokryty, człowiek zepsuty i niemoralny. Dopiero podstęp Elmiry doprowadza do jego zdemaskowania. Gdyby nie to wydarzenie, Orgon nadal wierzyłby w czystość intencji i świętość przygarniętego do swego domu „ascety”. Poznanie prawdy przez Orgona jest dla niego dramatem, ponieważ postępował wobec Tartuffe’a w taki sposób, aby zyskać sobie nagrodę w niebie. Zarówno Tarrtuffe jak i Orgon to negatywne przykłady dewotów, ludzi ograniczonych i zakłamanych, dla których religia jest tylko środkiem do zdobywania przyziemnych celów.  (8 zdań)

Komentarz

Wyrazy i frazy pogrubione to próba odnajdywania cech postaci i ich wzajemnych relacji. Wariant krótszy zawiera około 300 wyrazów (statystyka podana w Wordzie), drugi jest dwukrotnie dłuższy. Nie ma tam miejsca na streszczanie. Jest przywoływanie faktów z fragmentów arkusza i ich komentowanie. W poleceniu mamy wskazanie, iż należy dokonać charakterystyki postaci w oparciu o podane fragmenty. Wiedzą z całości lektury nie musimy się chwalić, choć czasami korci. Sposobem oceniania prac i wymaganiami im stawianmi zajmuję się w Poradniku.

Inny wstęp

Wariant uwzględniający znajomość lektury lub matura rozszerzona

„Świętoszek” to dzieło barokowe powstałe w 1664 roku. Molier – właściwie Jean Baptiste Poquelin – napisał je dla potrzeb swojego teatru. Sam reżyserował przedstawienie i w nim występował przed królem Ludwikiem XIV. Główną postacią uczynił tu Tartuffa – tytułowego Świętoszka. Cały utwór jest krytyką nadmiernej dewocji i fałszywej religijności. Z tego powodu spotkał się z krytyką kościoła i dopiero w 1699 roku wystawiano go bez przeszkód. Akcja dzieła rozgrywa się w Paryżu w mieszczańskim domu zamożnego Orgona. Przygarnął on pod swój dach biednego Tartuffa, którego oceną postępowania zajmują się bohaterowie przedstawionej sceny szóstej aktu I. We fragmencie sceny piątej aktu IV. widzimy głównego bohatera podczas flirtu z żoną dobroczyńcy Elmirą. Charakterystyką Tartuffa oraz postawą wobec niego innych postaci komedii zajmę się w rozwinięciu mojej pracy.

Zobacz koniecznie:



Roman Rzadkowski - autor