ćwiczenia w pisaniu

Jan Kochanowski to wybitny poeta polskiego renesansu. Żył w latach 1530-1584. Jest on uważany za jednego z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie. Ma on wielkie zasługi w rozwoju polskiego języka literackiego. Tworzył m.in. pieśni, fraszki, epigramaty i treny. Napisał on również pierwszy polski dramat „Odprawa posłów greckich”, którego główny motyw został zaczerpnięty z mitu o wojnie trojańskiej. Najważniejszym przesłaniem tej tragedii jest konflikt jednostki i państwa, co najlepiej ukazują fragmenty „By rozum był przy młodości” oraz „Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie”, których analizą zajmę się w mej pracy.

W pieśni chóru „By rozum był przy młodości” poeta krytykuje renesansową młodzież. Uważa, że byłoby wspaniale gdyby mądrość była ich cechą. Jednak prędzej będzie można siać perły i złoto w morzach i na polach niż tak się stanie.  Mniej byłoby na świecie trosk gdyby ludzie młodzi byli mądrzy. Dzięki temu oni czerpaliby z życia więcej przyjemności i oszczędziliby zmartwień swoim bliskim. Jednak teraz nie kierując się rozumem zaspakajają swoje pragnienia tracąc zdrowie i pieniądze oraz zawodząc ojczyznę. Czwarta strofa rozpoczyna się inwokacją do Boga: „O Boże na wielkim niebie!”. Podmiot liryczny zwraca się do Najwyższego z powodu swojej bezradności wobec tego problemu. W ostatniej strofie mowa jest o Helenie, o której losach będzie rozstrzygać rada. Zdecydują oni, czy zostanie ona w Troi czy wróci wraz ze swoim mężem do Grecji.

Pieśń „Wy, którzy pospolita rzeczą władacie” rozpoczyna się inwokacją do rządzących Rzecząpospolitą. Powierzono im opiekę nad ludźmi żyjącymi w państwie oraz ich losy. Zajęli oni miejsce Boga na ziemi i powinni kierować się interesami całego ludu a nie tylko swoimi. Stwórca rozliczy każdego z nich z ich postępowania. Przed nim nic nie ukryją ani go nie okłamią. Niezależnie od stanu społecznego każdy będzie osadzony w ten sam sposób. Jednak zwykły człowiek nie posiada odpowiedzialności za innych, gdyż swoim postępowaniem krzywdzi sam siebie. Natomiast osoby rządzące swoim niewłaściwym postępowaniem mogą doprowadzić do klęski całego narodu.

Pojęcie troski i obywatelskiej postawy w renesansie najlepiej uwidocznia tragedia „Odprawa posłów greckich”. Można rozumieć przez to moralizatorski charakter tego dramatu. Kochanowski w trosce o swoja ojczyznę ukazuje m.in. młodzieży i osobom rządzącym jak powinni zachowywać się, aby działać w interesach swojego narodu. Współcześnie to pojęcie odnosi się do uczciwości polityków i osób mających jakąś władzę. Ich działania często prowadzą do waśni i sporów dzielących państwo na grupy ideologiczne. Osoby troszczące się o losy państwa, powinny postępować tak by mimo różnic w przekonaniach integrować kraj a nie go dzielić.



Roman Rzadkowski - autor