ćwiczenia w pisaniu

Pozytywizm to epoka, która powstała na początku wybuchu styczniowego w 1863 roku. Łączyła się ona z postawą optymizmu poznawczego. Głównymi poglądami były: scjentyzm,ewolucjonizm, organicyzm czy utylitaryzm. Zasadniczymi hasłami były: praca organiczna, asymilacja Żydów i emancypacja kobiet. W pozytywizmie literatura miała krótkie formy takie jak opowiadania i nowele. Ukazywały one jasną wymowę pouczenia, przekazywały m.in. aktualne problemy i  nawoływały do poprawy życia na wsiach. Wybitnymi pozytywistycznymi autorami byli B. Prus „Kamizelka”, E. Orzeszkowa „Tadeusz” i M. Konopnicka „Mendel Gdański”.

Utwór  „Kamizelka” opowiada nam o dozgonnej miłości w postaci kamizelki przez która dwie kochające się osoby okłamywały się nawzajem. Narratorem jest sąsiad owego małżeństwa, który opowiada całą historię. Pewnego dnia Pan utracił przytomność, jego żona wezwała doktora, który po zbadaniu chorego stwierdził, że to może mieć związek z przebytym ostatnio zapaleniem płuc. Kobieta mocno się zmartwiła i stwierdziła, że nie będzie o niczym wspominać choremu. Niestety choroba przeciągała się i mężczyzna zaczął mieć podejrzenia, ponieważ zaczął w szybkim tempie tracić na wadze. Poznawał to po pasku od kamizelki, którą codziennie nosił. Zdarzało się, że nabierał sił, ale po kilku dniach na nowo słabnął. Pocieszał się, że kamizelka staje się ciaśniejsza. W październiku mąż zmarł. Okazało się, że nad ową kamizelką pracowały dwie osoby- jedna skracała pasek a druga zaś przesuwała sprzączkę. Robili to by nie martwić ukochanej osoby przed zbliżającą się śmiercią. Kamizelka w tym utworze może być odbierana na różne sposoby. Pierwszy jako część zbioru narratora, drugi jako podmiot dzięki, któremu poznaliśmy opowieść małżeństwa i następny jako świadectwo wielkiej miłości oraz symbol przywołujący wiele bólu, smutku jak i oddania drugiej osobie.

Eliza Orzeszkowa w noweli „Tadeusz” opowiada o jednym dniu chłopskiej rodziny. Małżeństwo Chwedora i Klemens wraz ze swoja pociechą Tadeuszem, prowadzą ubogie życie. Matka jak co dzień budzi syna i przygotowują się do wyjścia do dworu, gdzie żona z mężem mieli pracować. W drodze do pracy spotykają męża. Dziecko rzuca się w ramiona chłopa pracującego na polu. Ojciec był ucieszony tak wielkim entuzjazmem syna. Żałował swojego wcześniejszego zachowania. Przed narodzinami swego potomka Klemens nadużywał alkoholu i często kłócił się z żoną. Chwedora cieszyła się widząc taką scenę. Gdy dotarli na miejsce matka zajęła się pracą a Tadeuszek pozostał bez opieki. Próbował sam się czymś zająć, biegał po polu, zrywał kwiatki i gonił ptaszki. W zaroślach spotkał stracha na wróble i strasznie się przestraszył. Uciekając bardzo się oddalił, ujrzał polanę z kwiatkami i zaczął je zrywać. Był zachwycony tyloma kolorami i zapomniał, że jest tak daleko.  Ujrzał  śliczna sikorkę, która widział wcześniej i pobiegł za nią. Nie zauważył  stawu i wpadł do wody. Utopił się. Nikt o niczym nie wiedział i wszyscy pracowali dalej.     Tadeusz był długo oczekiwanym synem, przyszedł na świat jako „anioł pokoju” pomiędzy małżeństwem.

„Mendel Gdański” został napisany przez Marię Konopnicką. W swoim opowiadaniu opowiada o 67 letnim Żydzie nazwanym Mendel Gdański. Mieszkał w Warszawie i miał tam swój warsztat introligatorski. Wychowywał tam tez swojego wnuka Kubę. Pewnego dnia przyszli do Niego sąsiedzi z wiadomością, że w Warszawie ma odbyć się pogrom Żydów. Starzec długo dyskutuje z zegarmistrzem, który powtarza mu argumenty obrazujące nieuzasadnioną nienawiść Polaków do Żydów. Mendel tłumaczył, że w każdym narodzie są dobrzy i źli ludzie, ale zegarmistrz odpowiada tylko, ze Żyd zawsze będzie Żydem. Następnego dnia młodzi i pijani ludzie rozbijają żydowskie sklepy i napadają Żydów w całym mieście. Dziadek nie chce wstydzić się swojego pochodzenia dlatego tez stanął w otwartym oknie w pokoju. Podczas zajść w obronie starca staje młody student, który mieszka w tej samej kamienicy. Wieczorem, gdy sytuacja ucichła Mendel zachowuje się tak jakby odprawiał żałobę. Jest to żałoba po miłości do Warszawy, którą na zawsze przestał odczuwać. Konopnicka w tym utworze pokazuje odczucia jednego z Żydów jednocześnie prosząc o ich akceptację. Osoby, z którymi  żył, mieszkał i pracował przez około trzydzieści lat chcieli zniszczyć cały jego dorobek życia. Odrzuciła go społeczność i jest strasznie zawiedziony.

W tej epoce są poruszane problemy, które mogą się przytrafić każdemu z nas. Pisząc o nich wiemy, Ze nie jesteśmy zostawieni sami sobie z takimi problemami. Bohaterami są ludzie z tłumu wśród, których są ludzie dobrzy ale są tez tacy którzy brną do przodu nie zwracając uwagi na innych.

Jedna odpowiedź na „Problematyka wybranych nowel pozytywistycznych B.C.”



Roman Rzadkowski - autor