ćwiczenia w pisaniu

Polski romantyzm rozwija się w latach 1822-1863. Romantyzm niesie ze sobą największą w historii literatury liczbę arcydzieł, a dominują w nich hasła walki narodowowyzwoleńczej. Z tego powodu ich autorzy, wielcy patrioci skazani są na losy emigrantów. Nazwa epoki pochodzi od gatunków utworów uprawianych jeszcze w wiekach średnich. Nazywano je romansami lub romantami, a były to opowieści o niezwykłych przygodach bohaterów. Bohater romantyczny jest to bohater literacki, którego cechami są: bogate odczucia wewnętrzne, ucieczka od świata, kierowanie się w wyborach uczuciami, a nie rozumem, pogrążenie w marzeniach, nieszczęśliwa miłość, brak dzieci i żony (najczęściej jest młodym człowiekiem), uczucie wyalienowania, uczucie niespełnienia, często życie kończy samobójstwem.

„Cierpienia młodego Wertera” to powieść epistolarna Johanna Wolfganga von Goethego, która została opublikowana w 1774 r. Dzieło zaliczane jest to najwybitniejszych dokonań artystycznych „okresu burzy i naporu” („Sturm und Drang”), czyli niemieckiego preromantyzmu. Akcja powieści toczy się w Niemczech, w nieistniejącej naprawdę miejscowości Wahlheim oraz w bliżej nieznanym mieście, gdzie główny bohater podejmuje zatrudnienie, jako pisarz w poselstwie.
Czas fabuły rozciąga się na okres od maja 1771 do grudnia 1772.
Dzieło Goethego porusza przede wszystkim temat nieszczęśliwej miłości. Werter oddał swe uczucie kobiecie, która obiecała już rękę innemu mężczyźnie. Tytułowy bohater, nie chcąc zniszczyć jej związku, usunął się na bok, jednakże nie przestał adorować pięknej Lotty. Między Werterem a narzeczoną Alberta tworzy się bardzo silny związek emocjonalny, lecz kobieta nie pozwala adoratorowi na nic więcej. Jest szlachetna i bezwzględnie wierna swemu ukochanemu.
Główny bohater nie potrafi zapanować nad swymi uczuciami. Natomiast jej partner – Albert – początkowo jest wyrozumiały i szanuje przyjaźń ukochanej
z Werterem. Lecz gdy ten zaczął być coraz częstszym gościem Lotty, mężczyźnie trudno jest znosić jego obecność, zaczyna, więc apelować do partnerki,
by ograniczyła czas spędzany z przyjacielem. Kiedy główny bohater dowiaduje się, że Lotta wyszła za mąż, coraz mocniej pogrąża się w depresji i zaczyna rozważać ostateczne rozwiązanie – albo samobójstwo, albo zdobycie ukochanej. Niestety wybiera tą pierwszą opcję i popełnia samobójstwo.
Werter, ukazuje nam cechy bohatera romantycznego.

W kolejnej powieści „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza spotykamy się z nowym modelem bohatera romantycznego. To postać Jacka Soplicy.
W młodzieńczych latach Jacek Soplica doświadczył głębokiego zawodu miłosnego, który spowodował w konsekwencji jego moralny upadek. Jacek pokochał córkę Stolnika, która zamierzał poślubić. Jednak do małżeństwa nie doszło za sprawą ojca jego ukochanej. W tej sytuacji kawaler chciał zemścić się na Stolniku. Ostatecznie zabił Stolnika, w ten sposób zyskał miano zdrajcy. Po tych tragicznych wydarzeniach zabójca przeszedł dużą metamorfozę (jak wielu bohaterów dzieła Adama Mickiewicza). W dalszej kolejności został zmuszony do ukrywania się pod postacią księdza Robaka. Wewnętrzna przemiana wyżej wspomnianego bohatera dotyczyła prawie wszystkiego. Z porywczego, także energicznego oraz lubiącego zabawę człowieka Jacek stał się pokornym, skromnym i konsekwentnym w działaniu. Jacek Soplica pod postacią ks. Robaka rozpoczyna swoją działalność. Staje się prawdziwym emisariuszem o wolność narodu, pragnie wskrzesić powstanie na terenach Litwy. Jako z pierwszych bohaterów romantycznych wybiera odmienną drogę działania. Nie dokonuje wybitnych oraz niezwykle głośnych czynów, które nie przynosiły skutecznego rozwiązania sytuacji. Wybiera drogę, która winni podążać polscy patrioci. Nie zamykał się przed ludźmi w klasztorze, nie chciał uciec od smutnej rzeczywistości. Jest to zupełnie nowy element wyróżniający owa postać spośród innych bohaterów romantycznych. Ksiądz Robak jako pierwszy z bohaterów romantycznych podejmuje działania wśród społeczeństwa, wierzy, ze jego wysiłek będzie się opłacił. Nie posiada on złudzeń postaci Konrada z „III części Dziadów”, jest w stanie dokonać ważnego czynu. Jacek przestaje być romantycznym indywidualistą, należy do społeczności patriotów, którzy jednocząc się pragną zwyciężyć wroga. Nietypowa dla romantyka wydaje się być skromność postaci ks. Robaka, który nie ma zamiaru wywyższać się ponad innych. Jako jeden z niewielu bohaterów romantycznych odnosi sukces swego postępowania. Takim sukcesem jest przebaczenie uzyskane od Gerwazego w chwili śmierci. W związku z tym następuje jego rehabilitacja pośmiertna. Okazuje się, że Jacek Soplica stopniowo zmienia swoje postępowanie. Powoli staje się zagorzałym patriotą. Budzi się w nim poczucie walki za ukochana ojczyzną, porzuca los marzącego romantyka.
Losy Jacka Soplicy ukazują go w świetle bohatera dynamicznego, który ofiarował swoje życie w imię dobra ojczyzny. Jego metamorfoza dotyczy przeżyć wewnętrznych, z każdym rokiem staje się człowiekiem dojrzałym, który w dobrym kierunku analizuje aktualną sytuację polityczną kraju.
„Kodian” Juliusza Słowackiego jest dramatem romantycznym, podobnie jego bohater prezentuje typ bohatera romantycznego, jednak nie jest to postać skonstruowana zgodnie z głównym nurtem romantycznym, dominującym w Europie. Typ bohatera romantycznego kształtował się w Polsce początkowo pod silnym wpływem literatury europejskiej, do znamiennych jej przykładów należały między innymi takie utwory jak „Cierpienia młodego Wertera” Goethego czy „Giaur” Byrona. bohaterowie ci są skupieni przede wszystkim na swoich uczuciach. Miłość jest dominującym wątkiem tematycznym. w Polsce pierwsze utwory romantyków również skupiały się wokół wątku nieszczęśliwej miłości, ukazując ją jako uczucie dominujące nad całym życiem człowieka. Tak jest kreowany Gustaw z IV części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Jednak literatura polska dość szybko skupiła się na kwestiach narodowych. Patriotyzm, obowiązek względem ojczyzny stał się celem ważniejszym niż osobiste szczęście. Niewola ojczyzny pochłaniała bohaterów, każąc im zapomnieć o osobistych cierpieniach.Przykładem takiego przejścia od osobistych klęsk do walki o dobro całego narodu jest właśnie postać Kordiana. Kiedy go poznajemy na początku utworu, Kordian ma piętnaście lat i przypomina typowego bohatera romantycznego. Jest nieszczęśliwie zakochany w nieco od niego starszej Laurze, jednak dziewczyna nie traktuje tego uczucia poważnie. Kordian cierpi, nachodzą go samobójcze myśli. Brak wzajemności ze strony ukochanej odbiera jego życiu sens. Jednak do samobójstwa nie dochodzi. Tu następuje przerwa w akcji. Ponownie widzimy Kordiana, kiedy jest już starszy, doświadczenie uczy go, ze świat nie jest taki, jak wyobrażał go sobie młody wrażliwy człowiek. Rzeczywistość okazuje się płytka. Kordian dochodzi do wniosku, ze za pieniądze można mieć na świecie wszystko, także miłość kobiety. Zawiedzony wyrusza w dalszą podróż. Kolejne rozczarowanie spotyka go w Rzymie, gdzie przekonuje się o wrogim nastawieniu papieża do walki Polaków o wolność. Wątpi wiec nawet w religię, widząc, że namiestnik Kościoła jest raczej politykiem, niż duchowym przewodnikiem ludzi. Dopiero liczne rozczarowania i przemyślenia wskazują Kordianowi właściwą drogę. Jego wątpliwości rozwiewa ostatecznie przekonanie, ze powinien oddać swe życie ojczyźnie. Dlatego wraca do kraju i przystępuje do spiskowców, którzy przygotowują zamach na cara Mikołaja I. Kordian jest oddany sprawie, zostaje [przywódcą spisku. Jednak znaczna część rewolucjonistów uznaje plan za zbyt ryzykowny i ostatecznie rezygnują z jego przeprowadzenia. Tylko Kordian nie może się pogodzić z biernością. Pragnie działać, chce się poświęcić, dlatego decyduje się dokonać zamachu samotnie. Jednak sama wola to za mało. Kordian okazuje się za słaby, zbyt wrażliwy, sumienie nie pozwala mu zabić śpiącego, nawet jeśli jest to wróg narodu. W jego duszy toczy się walka, która go wyczerpuje, Kordian pada bez czucia pod drzwiami carskiej sypialni. Kordianowi udało się przezwyciężyć własne nieszczęścia i poczucie zawodu. Z marzyciela, romantycznego kochanka staje się rewolucjonistą i działaczem. Jego metamorfoza jest oceniana pozytywnie. Kordian odnalazł właściwą drogę, jednak nie osiągnął celu, ponieważ chciał po niej iść sam. Klęska Kordiana jest symboliczna, oznacza, że naród musi się zjednoczyć w walce, jeśli pragnie pokonać wroga. Kordian jest typem romantycznego patrioty, który z romantycznego kochanka przeradza się w rewolucjonistę. Na początku utworu Kordian jest pełen wątpliwości („”Boże, zdejm z mego serca jaskółczy niepokój, daj życiu duszę i cel duszy wyprorokuj”), kiedy odnajduje cel swojego życia, jest zdeterminowany, nie waha się działać, jednak tylko do momentu, gdy nie przyjdzie mu złamać nakazów swojego sumienia.

Epoka romantyzmu przyniosła swój własny niepowtarzalny typ bohatera.                                                Każdy  z bohaterów zgodnie z duchem epoki był indywidualistą, co było przyczyną czasem znaczących różnic między poszczególnymi jednostkami. W polskiej literaturze przedstawicielami bohaterów tego okresu są Kordian – Juliusza Słowackiego, „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza i „Cierpienia młodego Wertra” Johanna Wolfganga von Goethego. Prezentują one typ bohatera romantycznego.

 

Jedna odpowiedź na „Bohaterowie poznanych utworów literatury romantycznej”

Popularne dzisiaj


Roman Rzadkowski - autor